strzałka do góry

Beton – jak zrobić, gdzie kupić i ile kosztuje?

2021-07-15

Był używany w Starożytności. Potwierdzają to niektóre budowle z tego okresu, które przetrwały do dzisiaj, co stanowi o jego wytrzymałości. Obecnie nie można wyobrazić sobie bez niego budowy. Beton, bo to o nim mowa, to jeden z najbardziej popularnych i powszechnie stosowanych materiałów budowlanych. Potrzebujesz go na swoją budowę? Przeczytaj, jak go zrobić lub gdzie kupić, a także jaka jest jego cena oraz dostępne rodzaje i klasy.

Spis treści:

Beton i mieszanka betonowa – co to jest?

Beton to materiał budowlany, który można spotkać praktycznie na każdej budowie. Stosuje się go zarówno do budowy domów jednorodzinnych i wielorodzinnych, jak i w budownictwie przemysłowym, użyteczności publicznej, drogowym i mostowym. Jak podaje definicja w normie PN-EN 206+A1:2016-12 powstaje on poprzez zmieszanie następujących składników:

  • cementu – stanowi spoiwo,
  • kruszywa grubego i drobnego – pełnią rolę wypełniaczy,
  • wody – nadaje odpowiednią konsystencję, zwykle stosuje się wodę pitną,
  • ewentualnych domieszek, dodatków i włókien,

które razem tworzą tzw. zaczyn cementowy. Na skutek procesu hydratacji cementu, czyli jego uwodnienia, beton staje się stwardniały i nabywa charakterystycznych dla siebie cech i właściwości.

Ważnymi pojęciami są beton towarowy i mieszanka betonowa – to właśnie ona transportowana jest z betoniarni na budowę lub inwestycję. Tam jest wypompowywana z betonomieszarki, potocznie nazywanej „gruszką”, odpowiednio układana, a następnie zagęszczana poprzez zastosowanie wibratora albo łaty wibracyjnej.

Betonomieszarki, inaczej betoniarki samochodowe, nazywane są potocznie gruszkami. Dowożą one beton towarowy z betoniarni na budowę albo inwestycję. Fot.: LUBAR

Klasy betonu – co dokładnie oznaczają?

Beton stwardniały dzieli się na klasy pod względem wytrzymałości na ściskanie. Przed wejściem normy europejskiej były one określane jako np. B20, B25, B30. Według nowego nazewnictwa wyróżnia się klasy od C8/10 do C100/115, a w przypadku betonu lekkiego od LC8/9 do LC80/88. Oznaczenia te dotyczą wartości uzyskanej w 28 dniu na próbkach, których kształt, średnicę i wysokość lub bok określa norma PN-EN 206+A1:2016-12. Pierwsza cyfra np. w oznaczeniu C20/25 dotyczy próbek walcowatych, a druga – sześciennych. Otrzymane wyniki podawane są w jednostce N/mm2.

Z kolei biorąc pod uwagę gęstość, wyróżnia się beton lekki, zwykły oraz ciężki. Pierwszy z nich dzieli się pod tym względem na klasy. Wykorzystuje się go do produkcji elementów wypełniających w stropach Teriva oraz pustaków wentylacyjnych 1, 2, 3 i 4 kanałowych. Dzięki temu oba te rozwiązania mają stosunkowo niską wagę. Pierwsze można więc układać bez konieczności stosowania ciężkiego sprzętu, a drugie można wykorzystać do budynków o wielu piętrach.

Strop Teriva składa się z belek oraz zrobionych z betonu lekkiego pustaków. Fot.: LUBAR

Rodzaje betonu – poznaj najpopularniejsze z nich

Mieszanka betonowa pochodząca z betoniarni to tzw. beton towarowy, który jest dostarczany na miejsce budowania przy użyciu betoniarki samochodowej. Domieszki i dodatki pozwalają uzyskać materiał budowlany o specjalnych cechach, np. beton szybkowiążący, wodoszczelny, mrozoodporny, samozagęszczalny, drogowy, mostowy i wiele innych. Węzeł betoniarski produkuje takie rodzaje mieszanek na potrzeby konkretnej inwestycji. Poza tym na zamówienie oferuje beton projektowany, czyli taki, który posiada ustalone właściwości, oraz recepturowy – o uzgodnionym składzie.

Węzeł betoniarski produkuje różne mieszanki betonowe. Może oferować także beton recepturowy i projektowany. Fot.: LUBAR

Coraz bardziej popularna jest dekoracyjna forma betonu. Jest to tzw. beton architektoniczny. Jego surowy wygląd idealnie prezentuje się we wnętrzach urządzonych w stylu loftowym, nadając im klimatycznego, surowego charakteru. Alternatywą do takiego rozwiązania mogą być np. płytki imitujące beton w postaci gresu szkliwionego. Zwykle można je zastosować i na podłogę i na ścianę, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Płytki imitujące beton to nieustannie popularny materiał okładzinowy, który można zastosować praktycznie do każdego wnętrza. Fot.: pl.freepik.com

Jeszcze innym typem betonu jest beton komórkowy, który wykorzystywany jest do produkcji materiału do wznoszenia ścian zewnętrznych i wewnętrznych, konstrukcyjnych i działowych. Stanowi on coraz częściej wybierane rozwiązanie do budowy domów ze względu na bardzo dobre właściwości termiczne.

Jak zrobić beton na budowie?

Jeżeli beton jest potrzebny w niewielkiej ilości, a inwestor decyduje się na jego samodzielną produkcję bezpośrednio na budowie, to ma do wyboru dwa rozwiązania. Pierwszym z nich jest zakup składników mieszanki oddzielnie i wymieszanie ich ręcznie lub mechanicznie w betoniarce. Szczególnie ważna jest wówczas informacja, jakie proporcje kruszywa, cementu i wody zastosować.

Mieszanka betonowa powstaje na budowie najczęściej z wykorzystaniem betoniarki. Fot.: pl.freepik.com

Drugim rozwiązaniem jest beton w workach, będący gotową mieszanką suchych składników. Jego zastosowanie jest łatwe, gdyż nie trzeba martwić się proporcjami. Jedyne co należy zrobić, to połączyć produkt z odpowiednią ilością wody i mieszać do momentu uzyskania jednorodnej konsystencji.

Beton workowany jest zazwyczaj dostępny w opakowaniach o wadze 25 kg. W takiej formie można zakupić najbardziej popularne rodzaje, tj. B20, B25 i B30. Nadają się one do niewielkich prac i napraw. Dodatkowo produkty te mają właściwości mrozoodporne, co pozwala wykorzystać je zarówno do wewnątrz, jak i na zewnątrz.

Betoniarnia „od kuchni”, czyli jak powstaje beton

Beton towarowy jest produkowany w betoniarni w sposób w pełni zautomatyzowany. Zwykle cały proces obsługiwany jest z poziomu komputera przez operatora węzła betoniarskiego. Nad recepturami, czyli konkretnymi proporcjami poszczególnych składników, czuwa technolog betonu. Natomiast jakość każdego rodzaju mieszanki betonowej jest weryfikowana przez wyspecjalizowane laboratorium.

Kruszywo jest transportowane do betoniarni samochodem wywrotką, nazywanym potocznie „wanną”, a następnie ładowarką jest ładowane do tzw. zasieków na kruszywo. Cement dostarczany jest z cementowni cementowozem, z którego jest przepompowywany do silosów na węźle betoniarskim. Domieszki, nadające mieszance betonowej pożądane właściwości, występują najczęściej w formie płynnej.

Cementowóz umożliwia transport cementu z cementowni do węzła betoniarskiego. Fot.: LUBAR

W pierwszej kolejności kruszywa są odważane bezpośrednio na taśmociągu, który transportuje je do pojemnika. Napełniony skip podnoszony jest automatycznie do góry, a jego zawartość wsypywana jest do mieszalnika. Tam łączy się z pozostałymi składnikami dodanymi w konkretnych ilościach. Całość jest mieszana aż do uzyskania jednolitej mieszaniny, która następnie lejem spada do podstawionej pod węzeł betoniarski betoniarki samochodowej.

Sygnał dźwiękowy jest informacją dla kierowcy, że cała mieszanka betonowa znalazła się „w gruszce” i można jechać na budowę. Tam beton towarowy jest wypompowywany i układany. Jego transport może odbywać się na odległość ok. 50 km od węzła betoniarskiego ze względu na proces wiązania, który powoduje jego twardnienie.

Dźwięk dzwonka na węźle betoniarskim sygnalizujący, że cała mieszanka betonowa znalazła się w betonomieszarce

Zastosowanie betonu – od fundamentów po ściany

Beton to bardzo uniwersalny materiał, który stosunkowo łatwo można formować (wykorzystując tzw. szalunek). Poza tym charakteryzuje go duża wytrzymałość na ściskanie, którą uzyskuje po określonym czasie. Należy go jednak stosować zgodnie z projektem budowlanym oraz odpowiednio pielęgnować w trakcie dojrzewania, aby prawidłowo spełniał swoją funkcję w przyszłości.

Chudy beton, tzw. chudziak, stosuje się pod fundamenty jako warstwę podkładową. Beton towarowy o określonej klasie oraz rodzaju można zastosować nie tylko na fundament, ale także na taras, na podjazd, na schody, pod kostkę brukową, pod ogrodzenie lub na posadzkę. W połączeniu ze stalą zbrojeniową typu pręty zbrojeniowe lub siatka zbrojeniowa, służy do tworzenia konstrukcji żelbetowych. Konkretne klasy betonu wykorzystuje się do produkcji gotowych prefabrykowanych betonowych elementów, takich jak schody, stropy, balkony, słupy, belki, mury oporowe itd. Można je znaleźć w ofercie firm zajmujących się prefabrykacją betonu.

Prefabrykowane schody betonowe to gotowe rozwiązanie pozwalające na optymalizację prac na inwestycji. Fot: LUBAR

Prefabrykaty betonowe, takie jak. płyty balkonowe, wykorzystywane są często w budownictwie mieszkaniowym. Fot.: LUBAR

Gdzie kupić beton i jaka jest jego cena?

Beton w workach to produkt ogólnie dostępny – można go kupić w większości sklepów czy hurtowni budowlanych działających zarówno stacjonarnie, jak i online. Zwykle cena opakowania o wadze 25 kg wynosi ok. 10 złotych.

Z kolei beton z gruszki jest wybierany do większych elementów konstrukcyjnych, kiedy materiał ten jest potrzebny w dużych ilościach. W takim przypadku warto skorzystać z oferty betoniarni, znajdującej się w odległości +/- 50 kilometrów od miejsca budowy lub inwestycji. Mieszanka betonowa wymaga bowiem stałego mieszania, aby nie nastąpiło przedwczesne wiązanie.

Średnio cena za m3 betonu z betoniarni – w zależności od zamawianego rodzaju, klasy i ilości – wynosi od 250 do 300 zł. A na ostateczny koszt wpływa jeszcze cena jego transportu na miejsce budowy.

 

Źródła:

  1. Polska Norma PN-EN 206+A1:2016-12
  2. „Beton – materiał budowlany znany od wieków” – dr inż. Wioletta Raczkiewicz, Politechnika Świętokrzyska, Kielce, Przegląd Budowlany 10/2012  https://www.przegladbudowlany.pl/2012/10/2012-10-PB-13-18_raczkiewicz.pdf
  3. „Nowy poradnik majstra budowlanego” – praca zbiorowa pod redakcją Janusza Panasa, Arkady Sp. z o.o., Warszawa 2012
  4. rolas.pl
  5. alpol.pl
  6. prefabrykacjalubar.pl